ადამიანის უფლებათა ცენტრმა გამოაქვეყნა წლიური ანგარიში – ადამიანის უფლებების მდგომარეობა საქართველოში, 2023. ანგარიში მოიცავს ადამიანის უფლებათა საკვანძო მიმართულებებს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა: მართლმსაჯულების სისტემა, თანასწორობის უფლება, გამოხატვის თავისუფლება და ა.შ. ანგარიშში მიმოხილულია ბავშვთა, ქალთა, შშმ პირთა, ლგბტ+ თემის წარმომადგენელთა, იძულებით გადაადგილებულთა, უსახლკარო და ხანდაზმული პირების, ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების უფლებრივი მდგომარეობა.
გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებით, თუ როგორი მდგომარეობაა ქვეყანაში, სააგენტო ,,პარალელთან” შეფასება გააკეთა იურისტ-ანალიტიკოსმა, კვლევის ორგანიზატორმა, ნინო ჩალაძემ:
,,ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საპროტესტო აქცია იყო 7-8 მარტის დემონსტრაციები, კერძოდ ე.წ. ,,უცხოეთის გავლენის აგენტების შესახებ კანონის” ანუ რუსულ კანონის საწინააღმდეგო გამოსვლები. ამ პროსტესტების ჭრილში, ერთი მხრივ, პოლიციამ გამოიყენა სპეციალური საშუალებები წინასწარი გაფრთხილების გარეშე, მეორე მხრივ – აქციის ზოგიერთი მონაწილე გასცდა გამოხატვის თავისუფლების ფარგლებს.
თუმცა, ამ შემთხვევაში არსებობს ვალდებულება, რომ ხელისუფლების წარმომადგენლებმა გამიჯნონ არამშვიდობიანი მონაწილეები მშვიდობიანისგან, რათა ერთიანად არ მოხდეს მათთვის მანიფესტაციის და შეკრების უფლებაში ჩარევა.
ასევე, მნიშვნელოვანია 2 ივნისის აქცია, როდესაც უფლებადამცველები დააკავეს. ეს იყო სრულიად უხეში ჩარევა გამოხატვის თავისუფლებაში, რადგან ბანერებზე არაფერი ეწერათ, ფაქტობრივად, ცარიელი ფურცლების გამო მოხდა მათი დაკავება.
ძირითად ტენდენციებს რაც შეეხება პოლიციელთა რაოდენობა იყო არაპროპორციული. რიგ შემთხვევებში, სადაც ცოტა იყო მონაწილე, მაგალითად, 3-ჯერ აღემატებოდა ერთ-ერთ აქციაზე პოლიციელთა რაოდენობა აქტივისტების რაოდენობას, ხოლო რიგ შემთხვევაში, სადაც საჭირო იყო მრავალი პოლიციელი – იქ უკვე მცირედით იყო წარმოდგენილი, მაგ ლგბტ პირებთან მიმართებაში. პრობლემა იყო ასევე პროცესში მონაწილე არაფორმიანი პოლიციელები“, – ნინო ჩალაძემ
სააგენტო ,,პარალელთან” ადამიანის უფლებების მდგომარეობა საქართველოში, სამართლებრივი კუთხით, კი შეაჯამა ადამიანის უფლებათა ცენტრის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ალეკო ცქიტიშვილმა:
,,ერთი, რაც მთავარი ტენდენციის სახით შეიძლება გამოვკვეთოთ, ეს არის, ერთი მხრივ, ხელისუფლების მხრიდან გაძლიერებული ანტიდასავლური რიტორიკა, რაც ძალიან შემაშფოთებელია იმიტომ, რომ რეალურად ხელისუფლების, პარტია ,,ქართული ოცნების” წარმომადგენლების გამონათქვამები/გამოსვლები ემსგავსება ულტრამემარჯვენე, მარგინალური, რადიკალური და აგრესიული ჯგუფების გამონათქვამებს და გამოსვლებს, რაც არის პოპულისტურად ფსევდოკონსერვატული მიმართულების შეფასებები სხვადასხვა მოვლენებზე და გამოირჩევა თავდასხმებით. ეს თავდასხმები წლის განმავლობაში ხორციელდებოდა როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლებზე, ასევე, სხვადასხვა აქტივისტზე.
პარალელურად, იყო მცდელობები სხვადასხვა საკანონმდებლო ინიციატივების სახით, რომ უშუალოდ საკანონმდებლო ბაზა გაუარესებულიყო, რაც თავის მხრივ, შემდგომში, გააურესებდა ადამიანის უფლებების მდგომარეობას.
ამ კუთხით, ყველაზე თვალსაჩინო მცდელობა იყო სწორედ ე.წ. ,,აგენტების შესახებ კანონი”, რომელიც წმინდად რუსული მოვლენა იყო, რუსეთიდან გადმოღებულ პრაქტიკას წარმოადგენდა. კარგი ის არის, რომ ქართველმა ხალხმა მოახერხა და თავისი მრავალათასიანი პროტესტის შემდეგ ინიციატორებმა უკვე ეს კანონპროექტი უკან წაიღეს.
წლის ბოლოს, დადებითად შეიძლება შევაფასოთ ის, რომ ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსი მიიღო საქართველომ, რაც არის ქართველი ხალხის დამსახურება და ნაკლებად, სამწუხაროდ, ხელისუფლების“, – აღნიშნა ალეკო ცქიტიშვილმა.
ავტორი
ნინი ხიჯაკაძე
