პარლამენტის მე-10 მოწვევის დეპუტატი “ქართული ოცნებიდან”, 2015-18წწ სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის ყოფილი მინისტრი, კახა კახიშვილი სოციალურ ქსელში პოსტს აქვეყნებს, სადაც ქვეყანაში შექმნილ რეალობასთან დაკავშირებით მწვავე კრიტიკულ შეფასებებს აკეთებს:
“დღეს სამწუხაროდ, საქართველოში სულ უფრო ხშირად ვხედავთ არა მხოლოდ ჯარიმების ზრდას, არამედ საჯარო მოხელეების დამოკიდებულების ცვლილებას ჩვეულებრივი ადამიანის მიმართ.
საგზაო ჯარიმები, პარკინგი, საგადასახადო სანქციები — ყველაფერი მკვეთრად გამკაცრდა. თუმცა მთავარი პრობლემა მხოლოდ თანხები აღარ არის. პრობლემა არის ის, როგორ აღიქვამს მოქალაქე სახელმწიფოს დამოკიდებულებას საკუთარი თავის მიმართ.
ბევრ განვითარებულ ქვეყანაში კანონის ძალა მხოლოდ მკაცრ ჯარიმებში არ გამოიხატება.
იქ მთავარი არის სამართლიანობა, პროპორციულობა და ადამიანის ღირსების პატივისცემა.
მაგალითისთვის, განვითარებულ ქვეყნებში, სადაც “smart cameras” ან საშუალო სიჩქარის კონტროლის სისტემები მუშაობს, მძღოლი წინასწარ არის გაფრთხილებული, რომ იწყება კონკრეტული მონაკვეთი, სადაც სიჩქარე იზომება არა ერთ წერტილში, არამედ A პუნქტიდან B პუნქტამდე. არის შესაბამისი ნიშნები და განმარტებები, რათა სისტემა არ გადაიქცეს მოქალაქისთვის „ხაფანგად“.
მოქალაქემ უნდა იცოდეს:
* სად იწყება კონტროლი;
* სად მთავრდება;
* რა ტიპის კამერა მუშაობს;
* კონკრეტულად რის გამო ჯარიმდება.
როდესაც ადამიანი ერთსა და იმავე მონაკვეთზე იღებს რამდენიმე ჯარიმას — ჯერ საშუალო სიჩქარისთვის და შემდეგ იმავე მონაკვეთში დამატებით სხვა კამერებიდანაც სიჩქარის გადაჭარბების გამო — საზოგადოებაში ჩნდება განცდა, რომ სისტემა უკვე უსაფრთხოებაზე კი არა, ფინანსურ წნეხზეა ორიენტირებული.
პარკინგის თემაც ცალკე პრობლემად იქცა.
მსოფლიოს მრავალ ქალაქში საღამოს საათების შემდეგ — 7-8 საათიდან — კონტროლი ან წყდება, ან ბევრად უფრო მოქნილი ხდება. საქართველოში კი ხშირად ღამის 10 საათზეც პარკინგის სამსახური აჯარიმებს მოქალაქეს, ხოლო დაახლოებით, დილის 1 საათიდან უკვე საპატრულო ეკიპაჟი აგრძელებს დაჯარიმებას. დილის 4 ზეც კი დააჯარიმეს მანქანები არასწორი პარკირების გამო (ამის მაგალითი არსებობს).
ამასთან, როდესაც სახელმწიფო მოქალაქისგან წესრიგს მოითხოვს, მას პარალელურად ვალდებულება ეკისრება შექმნას შესაბამისი პირობები.
თუ ქვეყანაში:
* პარკინგის ადგილები არასაკმარისია;
* გზები დაზიანებულია;
* საგზაო ინფრასტრუქტურა მოუწესრიგებელია;
* მოძრაობის ორგანიზება ხშირად გაუგებარია;
* მოქალაქეს რეალური ალტერნატივა არ აქვს —მხოლოდ ჯარიმების ზრდა პრობლემას ვერ მოაგვარებს.
დღეს ხშირად გვესმის მოწოდებები, რომ მოქალაქეებმა პირადი ავტომობილები გააჩერონ და საზოგადოებრივ ტრანსპორტზე გადავიდნენ.
უნდა აღინშნოს, რომ თუ მოქალაქეები დაინახავენ, რომ მაღალი თანამდებობის პირებიც ყოველდღიურად სარგებლობენ საზოგადოებრივი ტრანსპორტით, ეს ბევრად უფრო ძლიერი მაგალითი იქნება, ვიდრე ნებისმიერი განცხადება ან მოწოდება.
ამასთან, სახელმწიფოს ვალდებულებაა, პარალელურად შექმნას ისეთი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, რომელიც იქნება:
* კომფორტული;
* უსაფრთხო;
* დროულად მოძრავი;
*ხელმისაწვდომი ყველა უბნისა და რაიონისთვის.
განვითარებული ქვეყნების გამოცდილება გვაჩვენებს, რომ ეფექტური სისტემა იწყება:
* მოწესრიგებული ინფრასტრუქტურით;
* დამატებითი საპარკინგე სივრცეების შექმნით;
* ხარისხიანი გზებით;
* მკაფიო მონიშვნებით;
* გამართული ტრანსპორტით;
* და მხოლოდ ამის შემდეგ — სამართლიანი კონტროლით.
ამ ყველაფერს ემატება კიდევ ერთი ძალიან საყურადღებო ტენდენცია – დამოკიდებულების ცვლილება მოქალაქის მიმართ.
შესამჩნევი გახდა, რომ ადრე მოქალაქესა და სახელმწიფო მოხელეს შორის ურთიერთობაში უფრო მეტი ზრდილობა და პატივისცემა იგრძნობოდა. დღეს კი სულ უფრო ხშირად ისმის ადამიანებისგან, რომ საბაჟოზე, საგადასახადოში, ან სხვადასხვა მაკონტროლებელ უწყებაში მათ უკვე არა როგორც მოქალაქეს, არამედ როგორც პოტენციურ დამნაშავეს უყურებენ.
რა თქმა უნდა, სახელმწიფო უწყებები ვალდებულნი არიან შეასრულონ საკუთარი საქმე და გამოავლინონ სამართალდარღვევა, მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ კანონის აღსრულება არ უნდა გადადიოდეს აგრესიაში, დამცირებაში ან ადამიანის მიმართ უპატივცემულობაში.
როდესაც მოქალაქე ყოველდღიურად გრძნობს ზედმეტ ზეწოლას, მუდმივ კონტროლს, უსამართლო დამოკიდებულებას და დაუსრულებელ სანქციებს, მისი გაღიზიანება უკვე კონკრეტული თანამშრომლის მიმართ აღარ წყდება. ეს გაღიზიანება გადაიქცევა უნდობლობად მთლიანად სახელმწიფო პოლიტიკის, მმართველი ძალისა და ქვეყნის მართვის მიდგომის მიმართ.
ისტორია გვაჩვენებს, რომ სოციალური პროტესტი ხშირად იწყება არა მხოლოდ ეკონომიკური სირთულეებით, არამედ უსამართლობის განცდითა და ადამიანის ღირსების შელახვით.
ძლიერი სახელმწიფო ის კი არ არის, რომელიც საკუთარ მოქალაქეს ყველაზე მკაცრად სჯის,
ძლიერი სახელმწიფოა ის, რომელიც კანონს აღასრულებს სამართლიანად, ადამიანურად და საზოგადოების ნდობის შენარჩუნებით.
ჩემი აზრით:
* ჯარიმები უნდა იყოს მოსახლეობის შემოსავლებთან თანაზომიერი;
* კონტროლი უნდა იყოს გამჭვირვალე და წინასწარ გასაგები;
* სახელმწიფომ ჯერ შესაბამისი ინფრასტრუქტურა უნდა შექმნას;
* საზოგადოებრივი ტრანსპორტი უნდა იყოს რეალურად ხელმისაწვდომი;
* სახელმწიფო მოხელე მოქალაქეს პატივისცემით უნდა ესაუბრებოდეს;
* ხოლო სახელმწიფომ მოქალაქეში პარტნიორი უნდა დაინახოს და არა მხოლოდ პოტენციური დამრღვევი.
რადგან იქ, სადაც ქრება სამართლიანობის განცდა — იწყება საზოგადოების გაღიზიანება.
ხოლო გაღიზიანება, რომელიც წლების განმავლობაში გროვდება, საბოლოოდ ყოველთვის მძიმე სოციალურ შედეგებამდე მიდის.
გთხოვთ, ეს სტატუსი არ მიიღოთ ვინმეს წინააღმდეგ მიმართულ კამპანიად.
მიიღეთ, როგორც მოქალაქის პოზიცია და მიმართვა შესაბამისი სახელმწიფო უწყებებისადმი, რათა მეტი ყურადღება მიექცეს იმ საკითხებს, რომლებიც ყოველდღიურად უამრავ ადამიანს აწუხებს. (ამის შესახებ პარლამენტში ყოფნის დროსაც ვსაუბრობდი)
კანონი, წესრიგი და უსაფრთხოება აუცილებელია ნებისმიერი სახელმწიფოსთვის.
მაგრამ ამ ყველაფერთან ერთად არანაკლებ მნიშვნელოვანია სამართლიანობა, ადამიანის ღირსების პატივისცემა და სახელმწიფოსა და მოქალაქეს შორის ნდობის შენარჩუნება“, – წერს კახა კახიშვილი.
