ჭავჭავაძის კვლევითი ცენტრის დამფუძნებელი, ზაზა ბიბილაშვილი, ქვეყნის ისტორიიდან ცალკეული ფაქტების გახსენებით, კონკრეტულ პარალელებს ავლებს დღევანდელ რეალობასთან:
“ჩვენი საზოგადოების მთავარი პრობლემა – ის, რაც წარმატებაში, გამარჯვებაში და უბრალოდ კაი ცხოვრებაში გვიშლის ხელს – მეხსიერების ჰიგიენის არქონაა.
როგორც ილია ჭავჭავაძე წერდა 1878 წელს, “არც ერთობა ენისა, არც ერთობა სარწმუნოებისა და გვარტომობისა, ისე არ შეამსჭვალებს ხოლმე ადამიანს ერთმანეთთან, როგორც ერთობა ისტორიისა.” ანუ იმდენად “მამული, ენა, სარწმუნება” კი არაო (რაც 1861 წელს, 24 წლისამ დაწერა), არამედ ისტორიის საერთო განცდა გვაქცევს ერადო.
სწორედ ამიტომ ხდება ჩვენი ისტორია და ჩვენი კოლექტიური მეხსიერება ამდენი შეტევის სამიზნე. ზოგი ამას შეგნებულად და ორგანიზებულად, ნაჯახით, ტლანქად აკეთებს (როგორც რუსქოცები, განათლების “რეფორმით” ან წულუკიანის კომისია – ომის საქართველოსთვის დაბრალებით). ზოგიც უფრო ელეგანტურად – საკუთარი ახლომხედველობისა თუ მერკანტილური მოლოდინებით გაკეთებული არჩევანის (და შემდგომი წლების დუმილის) გასამართლებლად.
შედეგი ერთია: ბოროტსა და კეთილს შორის ტოლობის ნიშნის დასმით – “ყველა ერთნაირია” უსინდისობის ძახილით – სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანისა და დამღუპველის ვერგარჩევით – დიდი სურათის ვერდანახვით ან შეგნებული დაბლარვით – ბევრად უფრო ვშორდებით გამარჯვებას და ვეფლობით ჭაობში.
“რატომ ვერ ვცვლით ხელისუფლებას?” – მათ შორის იმიტომ, რომ მეხსიერების ჰიგიენა არ გვაქვს და დაუსრულებლად ვცდილობთ “მექოციარავარ” ტიპის ქოცური ნარატივების გაცოცხლებას“, – წერს ზაზა ბიბილაშვილი ფეისბუქის პირად გვერდზე.
